Europa w Europie

12-05-2010 / MP

„Niniejszy tom porusza ważne i będące przedmiotem gorącej dyskusji kwestie dotyczące obszaru usytuowanego, mówiąc z grubsza, między Rosją a krajami niemieckojęzycznymi” – pisze na wstępie współredaktor tomu, historyk Jerzy Kłoczowski. Po czym przybliża zachodniemu czytelnikowi skąd właściwie wziął się termin „Europa Środkowo–Wschodnia”.

Na liczącą 500 stron książkę składa się szereg anglo- i francuskojęzycznych tekstów autorstwa wybitnych europejskich historyków. Całość podzielona jest na pięć rozdziałów tematycznych, skoncentrowanych na różnych problemach cywilizacyjno–kulturowych, analizowanych tutaj w szerokim kontekście europejskiej historii i teraźniejszości. Wśród polskich autorów tekstów znaleźli się m.in. Henryk Samsonowicz, Władysław Bartoszewski i Adam Rotfeld.

Część pierwsza przywołuje dyskusje wokół sposobu pojmowania Europy Środkowo-Wschodniej i jej miejsca w zmieniających się warunkach historycznych na przestrzeni ostatniego tysiąclecia. Wśród wielu innych, znajdziemy tutaj również tekst Jakuba Goldberga poświęcony europejskim Żydom.

Część druga koncentruje się na średniowieczu: czasie, gdy „Barbarzyńska Europa” wkroczyła w krąg cywilizacji zachodniej. Dużo miejsca poświęcono procesowi chrystianizacji, pojmowanej także jako siła integrująca obie części Europy: zachodnią i wschodnią.

Cześć trzecia porusza kwestie rozwoju wspólnot narodowych, od wczesnych państw wielokulturowych i wielonarodowych poczynając, a kończąc na współczesnych narodach, które zaczęły formować w wieku XIX. Wiele miejsca zajmuje omówienie związków polsko–litewskich. Znajdziemy tu również tekst dotyczący chrześcijańskiego dziedzictwa tej części Europy.

Część czwarta skupia się na skutkach XX-wiecznych totalitaryzmów. Jak zauważa autor wstępu, Europa Środkowo-Wschodnia była pod tym względem najciężej doświadczoną częścią kontynentu.

Wreszcie część piąta, ostatnia, poświęcona jest problemom współczesnym, które przyniósł przełom roku 1989. Autorzy analizują tutaj przemiany ostatnich dwudziestu lat, a także wyzwania przyszłości.

Jerzy Kłoczowski, Hubert Łaszkiewicz (red.), East-Central Europe in European History. Themes and Debates, Lublin 2009.