Forum: Żydzi - Chrześcijanie

Ponad 270 lat temu, 28 kwietnia 1738 r. papież Klemens XI ogłosił konstytucję apostolską – czyli najwyższej rangi dekret papieski – nakładający na katolików karę ekskomuniki za przynależność do lóż masońskich.

Był to pierwszy oficjalny akt, którym Kościół odpowiedział na szerzenie się oświeceniowych idei demokratycznych, mających za cel rozdział państwa od religii. W dokumencie „In eminenti apostolatus specula” papież jako główny zarzut podnosi tajność stowarzyszeń wolnomularskich, a jako główny powód swojej interwencji – „usunięcie z katolickiego świata niebezpieczeństwa zaburzeń”. O tym, jakiego rodzaju mogą to być zaburzenia, konstytucja nie mówi, choć papież deklaruje, że decyzję podejmuje „za własnym porywem, z upewnionego przekonania, po dojrzałym namyśle”, aby „ludzie tego rodzaju nie wdzierali się jak złodzieje do domów i nie pustoszyli jak lisy winnicy, nie wypaczali serc prostaczków i nie godzili w nich potajemnie zatrutymi grotami; aby zamknąć bardzo szeroką drogę, jaka przez to mogłaby się otworzyć dla nieprawości popełnianych bezkarnie”. Dodaje też, że owo potępienie i zakaz nie tylko przynależności, ale w ogóle wszelkiej pomocy czy „dostarczania czegokolwiek” wolnomularzom, wydaje również „dla innych, znanych Nam powodów, słusznych i rozsądnych”.

Zatem z bulli Klemensa XI katolik nie mógł się dowiedzieć, dlaczego Kościół z taką mocą potępia ów tajemniczy związek, a jedynie, że potępia go z całą stanowczością. Więcej mówi encyklika „Humanum genus” wydana przez Leona XIII w 1884 r. Meritum zarzutów, które papież stawia w niej masonom, stanowi dziś w dużej mierze zawartość standardowej konstytucji, dotyczy bowiem postulatów rozdziału Kościoła od państwa, ograniczenia praw duchowieństwa i wpływów religii w szkolnictwie, a także propagowania zasad demokracji i równości wszystkich wobec prawa. Potępienia godne miało być też dążenie do likwidacji Państwa Kościelnego, co się wszakże stało zaledwie 40 lat po opublikowaniu „Humanum genus”. Jedyny w encyklice argument natury teologicznej wiąże się z masońską zasadą ścisłej tajemnicy, co – jak zauważa o. Jacek Salij OP – prowadzi do bezwzględnego posłuszeństwa nieznanemu rozkazodawcy, nawet jeśli rozum i sumienie się temu sprzeciwia. Zdaniem dominikanina, może to być rozumiane jako uprzedmiotowienie człowieka, podkreśla on jednak przy tym, że encyklika Leona XIII, wskazując płaszczyznę ideologicznego sporu z wolnomularstwem, daleka była od potępiania poszczególnych jej członków.

Do niedawna masoneria uchodziła za wroga Kościoła numer 1, a dla niektórych wciąż jeszcze nim jest, choć redaktorzy prawa kanonicznego z 1983 r. usiłowali stępić ostrze kościelnej ekskomuniki, zadekretowanej w 1917 r. Jeden z paragrafów mówił wyraźnie, że „Kto się zapisuje do sekty masońskiej lub stowarzyszeń działających przeciwko Kościołowi podlega ekskomunice wiążącej mocą samego prawa”, nowy kodeks uznał, że chodzi o „stowarzyszenia działające przeciw Kościołowi”, bez wyszczególniania organizacji wolnomularskich. Jednak na dzień przed opublikowaniem tego kodeksu Kongregacja Doktryny Wiary w specjalnej deklaracji sprecyzowała, że należy przez to rozumieć także masonów.

Korzystałam z: Georges Virebeau, Papieże wobec masonerii, Komorów 1997 (tekst encykliki); Jacek Salij OP, Kościół i masoni, w portalu mateusz.pl oraz z Wikipedii