Forum
   
Forum

Polecamy

Nowoczesna parafia

Papieże wobec kwestii żydowskiej

Ochrona życia – prawo a edukacja

Dekalog demokracji

Młodzi o przeszłości i przyszłości

Deklaracja europejska

Deklaracja europejska Chrześcijan Żydów i Muzułmanów

Przeciwko antysemityzmowi

Indeks nazwisk

Indeks tematów

Fundacja Kultury Chrześcijańskiej Znak

Fundacja Kultury Chrześcijańskiej Znak

Społeczny Instytut Wydawniczy Znak

Społeczny Instytut Wydawniczy Znak

Sylwa »

Cykl wykładów o wartościach żydowskich


02-07-2013 / IPM

W ramach 23. Festiwalu Kultury Żydowskiej odbywa się cykl wykładów i warsztatów „Idee”, czyli zajęcia dla tych, którzy chcą dyskutować, odkrywać, uczyć się. Wszystkie proponowane wykłady osnute są wokół podstawowych wartości, ich interpretacji oraz możliwości ich realizowania w obecnej rzeczywistości. 


Michael Paley/fot. Internet

Michael Paley/fot. Internet

Podczas prelekcji wykładowcy postarają się odpowiedzieć na pytania o różne aspekty żydowskiej tożsamości – m.in.: religijnej, kulturowej, narodowej. Wykłady zostaną podsumowane debatą, która odbędzie się w najbliższy piątek.

Pierwszy z cyklu wykładów wygłosił dziś rabin Michael Paley* – „Być Żydem – żydowskie wartości we współczesnym świecie: Historia Żydów krakowskich jako źródło wartości dla przyszłych pokoleń”. Prelegent skupił się na pięciu wartościach tradycji żydowskiej, które miały niebagatelny wpływ na historię funkcjonowania Żydów w Europie i wciąż są aktualne w obecnej rzeczywistości. Jako swoiste case study posłużyła autorowi historia Żydów osiedlających się od stuleci na krakowskim Kazimierzu, ponieważ tutejsza społeczność żydowska była niezwykle różnorodna pod każdym względem. Myślą przewodnią była próba odpowiedzi na pytanie co sprawia, iż kultura żydowska odradza się w Polsce i jakie drogi rozwoju znajduje w obecnej rzeczywistości, jakie konsekwencje dla społeczności żydowskiej wynikają z zachwiania ciągłości żydowskiej kultury na skutek wydarzeń mających miejsce w XX w. Wszystkie wartości, na których skupił się rabin interpretowane były w kontekście kalendarza świąt żydowskich, które określają cykl ludzkiego życia i porządkują je.

Pierwsza z omawianych wartości to intelekt i dążenie do zdobywania wiedzy. Żydzi osiedlający się w Polsce, poprzez kontakty handlowe wyznaczyli nowe szlaki – Kraków stał się miejscem, w którym spotykali się Żydzi z wielu krajów europejskich, co wpłynęło na rozwój krakowskiego Kazimierza jako ośrodka myśli żydowskiej. Jednocześnie nomadyzm gospodarczy, który pozwolił na stworzenie tego rodzaju ośrodka implikował multiplikację myśli żydowskiej na inne kraje europejskie. W analizę rozwoju myśli żydowskiej prelegent odwoływał się do dokonań zarówno krakowskich rabinów – reprezentantów różnych prądów myślowych, jaki i np.: Sarę Szenirer, której upór i służenie idei rozwoju intelektualnego sprawiło, iż dostęp do edukacji uzyskało około 40 000 żydowskich dziewcząt.

Wymiana myśli i propagowanie idei rozwoju intelektualnego było swego rodzaju formą społeczności globalnej, jak np.: współczesna wspólnota portali społecznościowych (Facebook, Twitter, NK), które skupiają ludzi o różnych przekonaniach i dają im szanse a wymianę poglądów, propagowanie idei i wyznaczanie trendów zachowań.

Kolejną kwestią była analiza podejścia do zdobywania dóbr doczesnych jako wartości religijnej i odniesienie jej do współczesnych realiów: czy powszechne w naszych czasach dążenie do bogacenia się, zapewniania sobie i swoim rodzinom coraz to nowych dóbr, proponowanych przez producentów, czyli ogólnie konsumpcjonizm jest zgodny z wartościami żydowskimi i jak wpływa na ludzi, którzy mu ulegają?

Koreluje to z kolejną wartością, czyli cedaką (cedaka: dzieło prawości), czyli harmoniczną równowagą pomiędzy posiadaniem i dzieleniem się, udzielaniem pomocy innym ludziom. Historia społeczności żydowskiej krakowskiego Kazimierza świadczy o bogatej tradycji działań pomocowych zarówno w zakresie dzielenia się dobrami z innymi członkami społeczności jak i fundowania przedsięwzięć służących całej społeczności. Rabin podkreślił, że nie istnieje granica, która jasno wyznacza kto jest zobowiązany do pomagania (ze względu na status majątkowy) a kto może być z tego obowiązku zwolniony – nawet biedni ludzie powinni dzielić się z innymi biednymi a bogaci powinni podzielić się tym co mają w takim stopniu, aby zapewnić sobie i swojej rodzinie możliwość stabilnego bytu i rozwoju.

Ostatnia z omawianych wartości to wiara w jedynego Boga – Stwórcę, który wyznacza standardy życia i doskonalenia służącego odkupieniu. Wg. rabina najlepszą opcją jest wiara w jednego boga. Dopuszcza wiarę w mniej niż jednego, ale nigdy nie więcej niż jednego. Lepszą opcją jest skupienie się na wartościach i nie dopuszczenia do sytuacji, w której jakiekolwiek pokusy doczesne miałyby stać się bożkami i przesłaniać mogłyby wartości nadrzędne. Rabin podkreślił, iż należy mieć na uwadze, iż świat nie istnieje dla doraźnych przyjemności jednostki a ludzie powinni służyć światu: zarówno innym ludziom, jak i całej Ziemi jako wspólnego dobra wszystkich istot.

W podstawie powyższych dywagacji obecne były odwołania do żydowskiego kalendarza, którego konstrukcja sprawia, że „nie można zapomnieć, że trzeba mieć nadzieję” – daje nadzieję na rozwój i odwrócenie losu, przez odwołanie do historii Żydów, którzy najpierw byli niewolnikami, potem wolnymi ludźmi zmierzającymi do Ziemi Obiecanej, ale nie jako ostatecznej spokojnej przystani lecz „stacji przesiadkowej” do odkupienia. Rabin podkreślił, iż tylko zachowanie równowagi pomiędzy wszystkimi wyżej wymienionymi wartościami wypływającymi z tekstów religijnych i będącymi jednocześnie wartościami uniwersalnymi, może zapewnić pełnię świadomie i dobrze przeżytego życia doczesnego.

*Michael Paley – jeden z 50 najbardziej wpływowych rabinów wg Newsweeka. Absolwent Brandeis University oraz filozofii i nauki żydowskiej oraz muzułmańskiej na Tempel University w Filadelfii. Dla UJA-Federation of New York wykłada m.in. historię Żydów, etykę żydowską i islam.

do druku

poleć stronę