Strona główna

BIBLIOTEKA MOJE ULUBIONE MIEJSCE

 


Wyzwania XXI wieku nie omijają żadnego środowiska – kto ich nie podejmuje, łatwo może zostać w tyle. Chodzi tu nie tylko o wykorzystywanie nowoczesnych technologii, ale i adaptację do zmieniających się relacji społecznych. Biblioteki publiczne znajdują się w szczególnej sytuacji – z jednej strony mają zapewnione środki od organizatora, z drugiej muszą zdobywać je z innych źródeł, chcąc prowadzić ponadstandardową działalność. W tym celu powinny współpracować z innymi podmiotami, np. organizacjami pożytku publicznego. Przykładem takiej współpracy jest właśnie projekt „Biblioteka – moje ulubione miejsce”, który Fundacja Kultury Chrześcijańskiej ZNAK realizowała w latach 2007-2008 wraz z Wojewódzką Biblioteką Publiczną w Krakowie.

 

 

Konkurs grantowy ogłoszony w roku 2006 przez Trust for Civil Society in Central & Eastern Europe dotyczył wsparcia finansowego dla inicjatyw kształtujących postawy otwartości na osoby i grupy w pewien sposób odstające od „normy”. Od kilku lat stosuje się określenie „zagrożony wykluczeniem społecznym”, co oznacza pozostawanie poza akceptacją otoczenia i związane jest z występowaniem szeregu dysfunkcji. Odmiennie niż w przypadku bezrobotnych czy bezdomnych, do osób starszych (50+) czy też szybko rosnącej grupy imigrantów nie kieruje się zbyt wielu ofert. Jednym z powodów – bardzo prozaicznym – jest brak odpowiedniego miejsca dla spotkań i działalności takich grup.

 

 

Projekt postanowiliśmy zatem skierować do środowiska bibliotekarzy. Jest to grupa zawodowa posiadająca ogromną wiedzę i potencjał, bardzo liczna, a zupełnie niedostrzegana jako beneficjent w porównaniu np. z nauczycielami. Biblioteki publiczne doskonale funkcjonują w przestrzeni lokalnej, nierzadko mają bardzo dobre kontakty z organizatorami. Są też miejscem zaufania społecznego. Jednakże na co dzień silnie funkcjonuje stereotyp biblioteki jako miejsca przechowywania i wypożyczania książek Dlatego poprzez projekt pragnęliśmy osiągnąć następujące cele:

 

 

  • wsparcie merytoryczne bibliotekarzy i podniesienie ich rangi w społeczeństwie,
  • dostarczenie nowych narzędzi do pracy z czytelnikami,
  • wprowadzenie nowej jakości do pracy bibliotek,
  • pobudzenie ducha współpracy lokalnej i międzybibliotecznej,
  • przebudowa postaw społecznych wobec wszelkiej inności,
  • upowszechnienie szacunku dla różnorodności i wartości dialogu społecznego.

 

 

Szczególnie cenną i wartą podkreślenia cechą biblioteki publicznej wydał nam się jej neutralny charakter. Biblioteka służy wszystkim ludziom, którzy do niej przychodzą, nie różnicuje czytelników. Nie opowiada się za żadną opcją polityczną czy światopoglądową. Jej obowiązkiem jest prezentowanie różnych postaw (z wyjątkiem tych naruszających zasady współżycia społecznego). Jednocześnie pracownicy bibliotek nie mają zbyt wielu możliwości doskonalenia zawodowego w zakresie nowoczesnego zarządzania, przy czym przeszkodą są tu nie tylko względy finansowe, ale i brak propozycji skierowanych do tej.

 

 

Na całym świecie biblioteki publiczne pełnią rozmaite funkcje, kierując swoje propozycje do różnych grup. Prowadzą szeroką działalność kulturalną i edukacyjną, opierając się nie tylko na pracownikach etatowych, ale również na wolontariuszach. Tworzą grupy wsparcia dla bibliotek. Wiele działań kierują do imigrantów, stanowiących znaczny procent ludności. Takie wzorce najłatwiej znaleźć w „tyglu narodowościowym”, jakim są Stany Zjednoczone Ameryki Północnej. Projekt „Biblioteka – moje ulubione miejsce” zakładał wizytę studyjną w USA w celu poznania rozwiązań tam sprawdzonych. Wizyta miała miejsce w drugiej połowie czerwca 2007 roku. Przy wsparciu logistycznym i merytorycznym Departamentu Stanu USA zespół realizujący projekt mógł zapoznać się z pracami kilku bibliotek w Nowym Jorku i Waszyngtonie.

 

 

Kolejne etapy projektu zakładały podsumowanie zebranych doświadczeń w formie ścieżek programowych dla bibliotekarzy, które zostały ujęte w niniejszej publikacji. Dotyczą one różnych aspektów pracy bibliotekarza – interakcji z niepełnosprawnymi, z przedstawicielami innych narodowości, a nawet innych kultur, współpracy partnerskiej na rzecz społeczności lokalnych, wykorzystywania możliwości pozyskiwania funduszy ze źródeł krajowych i zagranicznych, wreszcie budowania wokół biblioteki przyjaznego środowiska.

 

 

Także w Polsce, mimo znaczących różnic w możliwościach finansowych oraz prawnych, podobne inicjatywy są możliwe. Celem naszego projektu było zachęcenie polskich bibliotekarzy do ich podejmowania. W ramach projektu zaprosiliśmy bibliotekarzy do udziału w trzech dwudniowych warsztatach prowadzonych przez wiodących specjalistów. Pierwszy z nich nosił tytuł „Osoby starsze i niepełnosprawne a misja biblioteki”, podczas którego uczestnicy poznawali możliwości – dostosowane do zróżnicowanych potencjałów bibliotek – pracy z tymi osobami. Kolejny warsztat pod nazwą „Mniejszości narodowe i etniczne a misja biblioteki” miał na celu ukazanie wartości wynikających ze współistnienia różnych kultur na jednym terenie zarówno w aspekcie historycznym (dziedzictwo, tradycje), jak i we współczesnym, bardziej socjologicznym ujęciu uwzględniającym narastające zjawisko imigracji do Polski. Trzeci warsztat „Wolontariat biblioteczny, promocja i pozyskiwanie funduszy, tworzenie Towarzystw Przyjaciół Bibliotek” wskazać miał na istotną rolę partnerstwa w realizacji przedsięwzięć inicjowanych przez biblioteki. Środowisko to stanowi istotny element społeczności lokalnych, nie wszędzie i nie zawsze jednak jest doceniane tak, jak na to zasługuje. Zależało nam na tym, aby uświadomić bibliotekarzom, iż mogą się stać prawdziwymi liderami społeczności lokalnych właśnie z racji wykonywania swojego zawodu i płynących stąd wyzwań.

 

 

Projekt Biblioteka - moje ulubione miejsce miał charakter pilotażowy. Część warsztatowa ze względów organizacyjnych skierowana była do bibliotekarzy z województwa małopolskiego. Ogłoszony przez nas konkurs na najlepszą inicjatywę biblioteczną we wspomnianych trzech kategoriach miał już charakter ogólnopolski. Spłynęło nań kilkadziesiąt wniosków z całego kraju, co napawa optymizmem – warto starać się o zmianę oblicza biblioteki na nowoczesne, kompetentne i przyjazne, ulubione miejsce.

 

 

Główny organizator: Fundacja Kultury Chrześcijańskiej Znak

 

Strategiczny partner projektu: Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Krakowie

 

Projekt finansowany jest ze środków Trust for Civil Society in Central and Eastern Europe


 

Czas trwania projektu: kwiecień 2007 - październik 2008


 

Materiały prezentowane na tej stronie zostały wydane w notesie bibliotecznym pt. Biblioteka moje ulubione miejsce. Publikację tę bezpłatnie można zamawiać pod adresem: spietrzak@znak.org.pl