Wstęp Nowoczesna parafia Komentarze Diagnozy Refleksje Relacje Polecamy
NOWOCZESNA PARAFIA

Nowoczesna parafia, doświadczenia i komentarz - ks. Józef Jakubiec 






Refleksje, które tu prezentuję powstały w związku z dwoma rocznicami. W 25-lecie parafii Najświętszej Rodziny w Bieżanowie Nowym w Krakowie, której jestem proboszczem. I w 38 roku mojego kapłaństwa jako refleksja po pielgrzymce do Ziemi Świętej.

 1. Droga Neokatechumenalna

Na początku trzeciego tysiąclecia przekonuję się, jak znaczący w Kościele jest charyzmat Drogi Neokatechumenalnej, która założyła już na świecie ponad 70 nowych seminariów duchownych Redemptoris Mater, w tym w Warszawie.

Wspólnoty neokatechumenalne pojawiają się w parafiach całego świata już od przeszło 40 lat z inspiracji Soboru Watykańskiego II. Są miejscem nawrócenia i wzrastania w wierze poprzez przechodzenie kolejnych etapów katechumenatu, jaki w pierwotnym Kościele prowadził ludzi do chrztu. Dziś ochrzczeni katolicy mogą wzmacniać się w wierze żyjąc Słowem Bożym, Liturgią i w autentycznej Wspólnocie. Słowo, liturgia i wspólnota to podstawowy trójnóg, potrójny klucz formacji chrześcijańskiej wiernych – świeckich i duchownych pod kierunkiem katechistów. Po 30. latach duszpasterzowania w peryferyjnym osiedlu Krakowa-Nowy Bieżanów jako 25-letni proboszcz parafii Najświętszej Rodziny dochodzę do odkrycia, że Droga Neokatechumenalna jest obecnie najpoważniejszą propozycją odnowy duszpasterstwa w duchu Nowej Ewangelizacji.

Potrójny klucz: „Słowo Boże – Liturgia – Wspólnota” może być inspiracją formacji ku dojrzałej wierze dla wiernych świeckich i duchownych żyjących w różnych zespołach i wspólnotach modlitewnych i apostolskich parafii. Cieszę się, że jesienią 2004 r. zgodziłem się na prośbę katechistów Drogi. Po 7 tygodniach katechez zawiązaliśmy oficjalnie pierwszą wspólnotę Drogi Neokatechumenalnej. Bracia ze wspólnot od św. Barbary chodzą w czwartki wieczorem do mieszkań na osiedlu, by dzielić się radością wiary. Katechezy są od tamtego czasu powtarzane.

Boleję, że wcześniej nie poznałem Drogi Neokatechumenalnej. Bogu dziękuję, że ją znalazłem. Jeśli dziś czegoś żałuję, to tego, że wcześniej nie poznałem prawdy o Neokatechumenacie. Dlaczego wciąż wśród księży w Polsce funkcjonuje tak wiele uprzedzeń i mitów duszpasterskich wobec tej Drogi? Moim błędem, ale nieświadomym, było to, że zbyt długo broniłem siebie i parafię przed Neokatechumenatem. Mam nadzieję, że ta Droga znajdzie coraz większe zrozumienie nie tylko w naszym środowisku parafialnym.

 2. Ruch dla Lepszego Świata

Od 1989 r. wydawało mi się, że zdołamy zbudować nowoczesną parafię według projketu „Nowy Obraz Parafii” proponowanego przez ruch Ruch dla Lepszego Świata. Bardzo dużo temu ruchowi zawdzięczam. U włoskiego jezuity ojca Lombardiego znalazłem siedem kryteriów duszpasteryzowania w duchu nowej ewangelizacji.

1. Zapraszać i zachęcać wszystkich ludzi
-  Duszpasterze powinni interesować się wszystkimi mieszkańcami miasta, wsi, osiedla. Jesteśmy powołani i posłani z Ewangelią i sakramentami do wszystkich, a nie tylko do tych, którzy przychodzą do kościoła. Chrystus posyła nas z Dobrą Nowiną do wszystkich ludzi.
2. Wierzyć w obecność i działanie Boga w swoich ludziach; Znaki Czasu
-  Ufamy, że Chrystus jest z nami tu i teraz. Jeśli stawia nas wobec trudności, to możemy być pewni Jego pomocy. Z wiarą i nadzieją uczymy się rozpoznawać znaki czasu.
3. Pierwszeństwo dla ubogich; Opcja dla ubogich
-  w naszych działaniach duszpasterskich najwięcej uwagi, serca i czasu poświęcamy ubogim i cierpiącym. Chrystus o nich się upomina, upomina się o miłosierdzie. Dziś w naszych parafiach mamy coraz więcej biedy materialnej (bezrobotni, bezdomni, chorzy). Ale też coraz więcej biedy duchowej i moralnej.
4. Pielęgnować dziedzictwo parafii i dorobek pokoleń
-  Dobry duszpasterz pielęgnuje wdzięczność dla minionych pokoleń – parafian i duszpasterzy swoich poprzedników. Boża Opatrzność włączyła nas w sztafetę pokoleń. Ze skarbca historii parafii i środowiska wydobywamy rzeczy stare i dobre oraz uzupełniamy je nowymi dziełami.
5. Rozdzielać odpowiedzialność; Dzielić się zadaniami
-  Wszyscy parafianie mają prawo uczestniczyć w życiu swojej wspólnoty. Dziś wybiła w Kościele godzina laikatu. Świeccy mają mieć coraz większą świadomość swoich praw i obowiązków. Zachęcamy ich do współpracy rozdzielając z zaufaniem konkretne zadania. Więcej pożytku i więcej Bożej chwały, jeśli jedno zadanie podzieli się na 10 członków, chociażby mógł to samo zrobić jeden gorliwy parafianin.
6. Pilnować jedności; Cierpliwość i wytrwałość
-  Troska o jedność w naszej formacji apostolskiej i w działaniu jest niesłychanie ważna. Możemy się spierać w dyskusji, różnić w szczegółach, ale ostatecznie wszyscy przyjmujemy jedno wspólne stanowisko z biskupem w diecezji, z proboszczem w parafii.
7. Wypełniać plan duszpasterski z nadzieją, że służymy Bożej sprawie dla Królestwa Bożego.

Projekt Nowego Obrazu Parafii jako organicznej i dynamicznej wspólnoty osób, rodzin, wspólnot, ruchów i stowarzyszeń wiernych, którzy wzrastają w wierze w jedności z proboszczem i z biskupem realizowaliśmy do 1997 r. na pierwszym etapie. Był to etap uwrażliwiania ludzi na braterstwo, przełamywanie anonimowości i obcości na nowym osiedlu. Niestety zabrakło zrozumienia tej pracy u nowych księży współpracowników. Parafianom zabrakło odwagi, nie dojrzeli jeszcze na tyle, żeby tworzyć wspólnoty sąsiedzkie, które miałyby ewangelizować dalej siebie i środowisko parafialne. Zrezygnowaliśmy z tej drogi kształtowania nowoczesnej parafii.

Owocem tych lat pracy w parafii jest rejonizacja. Mamy 5 rejonów. Każdy ksiądz jest opiekunem jednego rejonu. Troszczy się szczególnie o swój rejon, odwiedza chorych. Wikarzy odwiedzają parafian. Proboszcz co roku wizytuje inny rejon. W pięć lat odwiedzam całą parafię. Dzięki rejonizacji mamy lepszy i bliższy kontakt z ludźmi i rodzinami. Owocem integrującym parafię i osiedle jest wspólnie organizowana FAMILIADA. Rodzinne święto parafii i osiedla w 3 dni ostatniego tygodnia września z okazji odpustu patrona parafii św. Michała Archanioła.

 3. Akcja Katolicka w archidiecezji krakowskiej w odpowiedzi na wezwanie Jana Pawła II

Od 1998 r. starałem się doświadczenia z Ruchu dla Lepszego Świata przybliżać Akcji Katolickiej w parafii i archidiecezji jako jej asystent kościelny do 2006 r. Skupialiśmy się na nowej ewangelizacji w odpowiedzi na oczekiwania Jana Pawła II. Potrzebna jest nam wszystkim odwaga i większa gorliwość w budowaniu Królestwa Bożego. Potrzebujemy wiedzy i profesjonalizmu. Jeśli mamy być dobrymi świadkami Chrystusa potrzebujemy więcej radykalizmu ewangelicznego wobec siebie i więcej miłości ewangelicznej wobec wspólnoty, jaką chcemy tworzyć w naszych parafiach. Wraz z członkami POAK uczymy się coraz lepiej programować nasze wspólne działania duszpasterskie i apostolskie. Odchodzimy od duszpasterstwa „jakoś to będzie” do duszpasterstwa planowanego wspólnie ze świeckimi – z Radą Duszpasterską i Akcją Katolicką.

Jan Paweł II prosił nas, żeby „tworząc plany duszpasterskie w kraju, w diecezji czy parafii” uwzględnić dwie najpilniejsze sprawy:

1. Apostolstwo misyjne
„Dotyczy ono wszystkich wiernych – duchownych i świeckich. Wszyscy jesteśmy powołani do tego, aby w codziennym życiu dawać świadectwo Ewangelii o zbawieniu. Trzeba, abyśmy wchodząc w nowe tysiąclecie odpowiadali na to wezwanie z całą gorliwością. 
- Niech rodzice będą świadkami Ewangelii wobec dzieci i młodzieży! 
- Niech młodzi niosą Dobrą Nowinę swoim rówieśnikom, którzy częstokroć tracą poczucie sensu życia, zagubieni wśród wrażeń, jakie proponuje świat, 
- Niech duszpasterze nie zapominają o tym, że duch misyjny, troska o każdego człowieka, który poszukuje Chrystusa i o tego, który się od Niego oddala, należy do istoty pasterskiej misji”.


2. Apostolstwo miłosierdzia
„Obowiązek wychodzenia naprzeciw potrzebom ludzi pokrzywdzonych przez los spoczywa nie tylko na politykach, organizacjach charytatywnych, ale na wszystkich, którzy w jakikolwiek sposób mogą zaradzić potrzebom i biedzie innych”.

Świat domaga się profesjonalizmu w każdej dziedzinie. Także duszpasterstwo i apostolstwo w naszych parafiach ma być coraz bardziej profesjonalne. To nie może być ciągła improwizacja. Nasze działania powinny być wcześniej programowane, solidnie przygotowywane, konsekwentnie realizowane i potem uczciwie oceniane.

 4. W poszukiwaniu nowoczesnej parafii

Cieszy inicjatywa redaktora Stefana Wilkanowicza – stworzenie jakiegoś forum czy instytutu powszechnej edukacji. W tym instytucie powinno też znaleźć się miejsce dla ludzi "trzeciego wieku" z kręgu księży – duszpasterzy na emeryturze czy też zbliżających się do pułapu życia kapłańskiego. Tak, bardzo nam brakuje forum wymiany myśli i doświadczeń. Szukając ludzi i metod budowania nowoczesnej parafii trzeba najpierw pochylić się z troską nad stanem faktycznym naszych parafii. Konieczna jest analiza zagrożeń i złych tendencji, jakie uderzają w nas wszystkich. Diagnoza. Wreszcie, wyciągnięcie wniosków i stworzenie odpowiednich postulatów.

1. Edukacja-prawda
-  Nauka o człowieku, małżeństwie i rodzinie. Trzeba tworzyć centra troski o rodzinę w miastach diecezjalnych, przy sanktuariach, w rejonach diecezji. Konieczna jest praca formacyjna ruchów katolickich, parafialnych rad duszpasterskich, stowarzyszeń. Wychowanie i przygotowanie dzieci i młodzieży do powołania małżeńskiego, kapłańskiego, konsekrowanego bądź samotnego.
2. Nowa Ewangelizacja: wszyscy potrzebujemy otwarcia na Słowo Boże; Ono ma moc ożywiającą, leczącą, oświecającą i przemieniającą człowieka
-  Konieczne jest większa obecność Słowa Bożego w życiu codziennym wiernych świeckich i duchownych. Konieczna jest katechizacja dorosłych. Powszechne głoszenie Słowa Bożego: liturgia Eucharystii w niedziele i dni powszednie. Media katolickie: radio, prasa, telewizja, internet, filmy, wystawy itp. Kolportaż domowy prasy katolickiej i dobrej książki.
3. Eucharystia: życie duchowe i religijne oraz miłosierdzie chrześcijańskie
-  Msza św. codzienna i niedzielna. Adoracja Najświętszego Sakramentu. Troska charytatywna o ubogich w parafiach.
4. Etyka-moralność
-  Formacja chrześcijańska ludzi sumienia. Permanentna formacja wiernych duchownych i świeckich.
5. Ekonomia: nowa ekonomia niezależna od systemów bankowych
-  Zasady kredytu społecznego i systemów barterowych bezgotówkowej wymiany towarów i usług (waluty lokalne).
6. Ekologia: szacunek dla życia, przyrody, ziemi i Bożych praw natury
-  Miłość do przyrody i ochrona naturalnego środowiska. Nowa kultura ekologiczna – troska o zdrową żywność, higienę i zdrowie.
7. Estetyka: kultura, piękno i dobro
-  Budzenie wrażliwości na kulturę, piękno i dobro przez muzykę, śpiew, teatr, koncerty, literaturę, sztukę, spektakle, imprezy sportowe i kulturalne w środowisku lokalnym i parafialnym.
8. Eschatologia: gotowość na przyjęcie choroby, cierpienia i śmierci; pamięć o przeszłości człowieka, rodziny, ojczyzny, świata i Kościoła; pamięć o rzeczach ostatecznych
-  Pamięć o rzeczach ostatecznych: cierpienie, śmierć, sąd ostateczny i zbawienie wieczne. Pamięć o zmarłych. Troska o godny i chrześcijański pochówek zmarłych. Nowe możliwości rozwiązywania problemów cmentarza parafialnego w miastach wielkich aglomeracji: katakumby w podziemiach nowych Kościołów (Sanktuarium Najświętszej Rodziny w Krakowie Nowym Bieżanowie), katakumby parafialne (kurhan w Karniowicach w archidiecezji krakowskiej projektu ks. Stanisława Fijałka).

 5. Wskazówki Benedykta XVI podczas pielgrzymki do Polski

Po oficjalnym powitaniu na lotnisku w Warszawie 25 maja 2006 r. Benedykt XVI spotkał się w katedrze św. Jana Chrzciciela z polskimi księżmi. Na Jasnej Górze wśród uczestników spotkania z papieżem byli przedstawiciele ruchów i stowarzyszeń katolickich w Polsce. Między nimi także członkowie Akcji Katolickiej. Byliśmy obecni na wielkim zgromadzeniu eucharystycznym na błoniach krakowskich. W tych trzech spotkaniach możemy znaleźć wiele inspiracji dla ożywienie i odnowienia duszpasterskiego każdego z nas.

Na początku spotkania z księżmi Benedykt XVI przytoczył słowa św. Pawła z listu do Rzymian 1, 8-12. Powiedział, że przybywa do Polski „umiłowanej ojczyzny mojego wielkiego poprzednika Jana Pawła II, aby zaczerpnąć z tego klimatu wiary, jakim żyjemy, aby umocnić nas duchowym darem. Wyraził nadzieję, że ta pielgrzymka „pokrzepi naszą wspólną wiarę – waszą i moją”. Jasno sprecyzował czego oczekuje od księży w życiu kapłańskim i w duszpasterskim posługiwaniu. Wymienił 12 priorytetów. Najważniejsze z nich są także drogowskazami papieża dla wiernych świeckich jako współpracowników duchowieństwa.

„Trwanie mocno w wierze” oznacza dla katolików i Polaków dziś oraz w przyszłości zwracanie większej uwagi na:

1. Autentyczność życia i posługi.
2. Zapatrzenie w Chrystusa
„Wierzcie w moc waszego kapłaństwa! Na mocy przyjętego sakramentu otrzymaliście wszystko to, czym jesteście. Gdy wypowiadacie słowo «ja» czy «moje» («Ja ci odpuszczam... To jest bowiem ciało moje...»), czynicie to nie w swoim imieniu, ale w imieniu Chrystusa (in persona Christi), który zapragnął posłużyć się waszymi ustami i rękami, waszą ofiarnością i talentem. Poprzez liturgiczny znak nałożenia rąk w obrzędzie święceń Chrystus wziął was w swoją szczególną opiekę. Jesteście ukryci w Jego dłoniach i w Jego Sercu. Zanurzcie się w Jego miłość i oddajcie Mu waszą! A odkąd wasze ręce zostały namaszczone olejem, znakiem Ducha Świętego, zostały przeznaczone na służbę Pana jako Jego ręce w dzisiejszym świecie. Nie mogą już służyć egoizmowi, ale powinny nieść światu świadectwo o miłości samego Boga”.
3. Życie skromne.
4. Być solidarnym z wiernymi, do których zostałem posłany.
5. Służyć wszystkim.
6. Czekać na ludzi w parafii i w konfesjonale
„Nie ulegajmy pokusie pośpiechu, a czas oddany Chrystusowi w cichej, osobistej modlitwie niech nie wydaje się czasem straconym. To właśnie wtedy rodzą się najwspanialsze owoce duszpasterskiej posługi”.
7. Towarzyszyć nowym ruchom i wspólnotom.
8. Wspierać rodziny.
9. Nie tracić więzi z młodzieżą.
10. Pamiętać o ubogich i opuszczonych.
11. Żyć wiarą, a Duch Święty podpowie, co mamy mówić i jak służyć.
12. Zawsze liczyć na pomoc Maryi, która przewodzi Kościołowi w wierze i wzywać Ją słowami: „Jestem przy Tobie, pamiętam, czuwam”.

Większość tych priorytetów papieskich można odnieść również do świeckich współpracowników. One pomogą nam – wiernym duchownym i świeckim – ożywić naszą współpracę w konkretnych i najbardziej dziś newralgicznych punktach życia ludzi, rodzin, parafii oraz środowisk pracy, nauki, kultury, gospodarki i polityki. Jasna Góra. Benedykt XVI w spotkaniu z osobami życia konsekrowanego, klerykami i z przedstawicielami ruchów i stowarzyszeń katolickich zwrócił uwagę na następujące zagadnienia:

„Żywotność waszych wspólnot jest znakiem czynnej obecności Ducha Świętego! To z wiary Kościoła i z bogactwa owoców Ducha Świętego zrodziła się wasza misja. Mam nadzieję, że będzie was coraz więcej, aby służyć sprawie Królestwa Bożego w dzisiejszym świecie. Wierzcie, że łaska Boża, towarzyszy wam i starajcie się, by była obecna w żywych tkankach Kościoła, a szczególnie tam, gdzie kapłan, zakonnik czy zakonnica nie mogą dotrzeć. Ruchy, do których przynależycie, są różnorodne. Karmicie się nauką pochodzącą z różnych, uznanych przez Kościół, szkół duchowości. Korzystajcie z mądrości świętych, sięgajcie do ich spuścizny. Formujcie wasze umysły i serca w oparciu o dzieła wielkich mistrzów oraz świadków wiary, pamiętając, że dziedzictwo szkół duchowości nie powinno być skarbem zamkniętym w klasztorach bibliotekach. Mądrość ewangeliczną, zaczerpniętą z dzieł wielkich świętych i sprawdzoną we własnym życiu, trzeba nieść w sposób dojrzały, nie dziecinny, i też nie agresywny, w świat kultury i pracy, w świat mediów i polityki, w świat życia rodzinnego i społecznego. Sprawdzianem autentyczności waszej wiary i waszej misji, która nie zwraca uwagi na siebie, ale realnie budzi wiarę i miłość, będzie porównanie z wiarą Maryi. Przeglądajcie się w Jej sercu. Bądźcie Jej uczniami!”

Na błoniach krakowskich Benedykt XVI przypominał, o co nas prosił Jan Paweł II w 1979 r. udzielając niejako „bierzmowania dziejów”. Wołał: „Musicie być mocni drodzy Bracia i Siostry. Musicie być mocni tą mocą, jaką daje wiara…” Teraz jego następca pozostawił kilka kolejnych próśb:

„Również i ja, Benedykt XVI, następca Papieża Jana Pawła II, proszę was:
– byście stojąc na ziemi, wpatrywali się w niebo – w Tego, za którym od dwóch tysięcy lat podążają kolejne pokolenia żyjące na naszej ziemi, odnajdując w Nim ostateczny sens istnienia;
– proszę was, byście umocnieni wiarą w Boga, angażowali się żarliwie w umacnianie Jego Królestwa na ziemi, Królestwa dobra, sprawiedliwości, solidarności i miłosierdzia;
– proszę was, byście odważnie składali świadectwo Ewangelii przed dzisiejszym światem, niosąc nadzieję ubogim, cierpiącym, opuszczonym, zrozpaczonym, łaknącym wolności, prawdy i pokoju;
– proszę was, byście czyniąc dobro bliźniemu i troszcząc się o dobro wspólne, świadczyli, że Bóg jest miłością;
– proszę was w końcu, byście skarbem wiary dzielili się z innymi narodami Europy i świata, również przez pamięć o waszym Rodaku, który jako Następca św. Piotra czynił to z niezwykłą mocą i skutecznością;
– proszę was także, byście pamiętali o mnie w waszych modlitwach i ofiarach, tak jak pamiętaliście o moim wielkim Poprzedniku, bym wypełnił misję powierzoną mi przez Chrystusa;
– Proszę was, trwajcie mocni w wierze! Trwajcie mocni w nadziei! Trwajcie mocni w miłości!” 


ks. Józef Jakubiec

Numer konta / Bank account: PL 41 1240 4533 1111 0000 5434 1522 (Pekao SA)
Adres / Address: ul. Kosciuszki 37 30-105 Kraków
tel. (12) 61 99 538 fax (12) 61 99 502
e-mail
Partnerzy projektu: